نان از سفره مردم پرواز می کند

نان از سفره مردم پرواز می کند

زمانی که احمدی‌نژاد مژده پرداخت ماهیانه پنج هزار تومان اضافه بر پرداخت معمول یارانه را داد تا “مردم نان خوب بخورند” کمتر از دو سال زمان لازم بود تا این پنج هزار تومان تنها تکافوی هر چهار روز یک بار خرید یک نان سنگک را بدهد. این روزها با اعلام شدن قیمت جدید نان در استان تهران روند گرانی نان که از هفته پیش در استان‌های مختلف آغاز شده بود در سراسر کشور فراگیر شد؛ به طور متوسط حدود 30 درصد به قیمت نان اضافه شده است.

این سومین جهش قیمت “قوت غالب” ایرانیان از زمان آغاز طرح هدفمندی (حذف) یارانه‌ها است. قوت غالبی که برای قرن‌ها نه تنها پای دائمی سفره مردم بوده که به کرات نقشی فراتر به عنوان نماد وضع اقتصادی و حتا سیاسی ایفا کرده است. “شورش نان” بارها در زمان قحطی‌ها یا گرانی نان دامن حکام را گرفته و آشفتگی اجتماع منجر شده است.

حضور نان در سیاست و اجتماع

پیش از “جنبش تنباکو” و “انقلاب مشروطه” چندین بار کمبود و گرانی نان باعث شد تا اساس حکومت به لرزه در افتد؛ مردم خراسان، تهران و تبریز چندین با برای “نان” قیام کردند. مورخان یکی از زمینه‌های بروز این فرازهای بزرگ تاریخ ایران را مشکلات اقتصادی موجود با محوریت نان می‌دانند. برای مثال در سال‌های پایانی قرن نوزدهم میلادی با هدایت بریتانیا کشت گندم در خراسان متوقف شد و از مزارع برای کشت خشخاش و پنبه استفاده کردند. این مسئله باعث خالی شدن انبارها از غله و به تبع آن قیام چندین باره‌ی مردم شد.

اما معروف‌ترین و شاید بزرگ‌ترین نمونه قیام برای نان در ایران به سال 1321 و پس از اشغال ایران به وسیله قوای متفقین بازمی‌گردد، زمانی که در ۱۷ آذر آن سال گروهی از مردم به مجلس شورای ملی ریختند و چند تن از نمایندگان را به باد کتک گرفتند. گروهی دیگر به خانه نخست وزیر وقت قوام السلطنه حمله بردند و آنجا را غارت و تخریب کردند. همزمان در کرمانشاه، نجف‌آباد، زنجان، سنندج، تبریز، داراب، رشت، قزوین، ملایر، اراک و گلپایگان، مردم به انبارهای غله هجوم بردند. هرچند قیام مردم گرسنه با شدت عمل قوام و شهربانی سرکوب شد اما آثار خود را برای مدت زیادی در سپهر سیاسی ایران باقی گذاشت. آثاری که برآیند کلی آن منفی به نظر می رسید.

اهمیت نان در فرهنگ ایرانی نیز به روشنی در ادب و زبان فارسی پیدا است؛ آنجا که “یک لقمه نان و پنیر” نشان از فروتنی صاحب‌خانه در پذیرایی از مهمان دارد. اما این روزها به قول یکی از مجلس‌نشینان دیگر این خوراک ساده با حقوق بازنشستگی قابل تهیه نیست.

قیمت نان چقدر شده است؟

بر اساس قیمت‌های جدید اعلام شده توسط استان‌داری تهران که از یکشنبه “رسما” اجرایی شده است، بهای هر قرص نان سنگک 600 تومان، بربری 500 تومان، تافتون 300 تومان و لواش 160 تومان تعیین شد. این یعنی هر کیلوگرم خمیر نان پیش از پخته شدن به طور متوسط حدود هزار تومان قیمت دارد. پیش از این قیمت نان سنگک 500 تومان، نان بربری 375 تومان، نان لواش 125 تومان و نان تافتون 250 تومان بود. قبل از آن نیز، در آذرماه سال ۸۹، دولت محمود احمدی‌نژاد قیمت هر قرص نان لواش را به ۱۰۰ تومان، تافتون را به ۲۰۰ تومان، بربری را به ۳۰۰ تومان و سنگک را به ۴۰۰ تومان تغییر داد. بر اساس آمار بانک مرکزی شاخص قیمت نان و غلات نسبت به سال 83 از افزایش 455 درصدی برخوردار بوده است.

بنا بر اعلام بانک مرکزی در سال 89 هر خانواده به صورت میانگین 395 کیلو نان در طول سال مصرف می‌کند. و شاخص بهای نان و غلات در فروردین ماه نسبت به زمان مشابه سال پیش حدود 33 درصد رشد داشته است. البته قیمت نان در فروردین 90 نیز نسبت به سال 89، خود از 48 درصد رشد حکایت می‌کند. حالا با در نظر گرفتن افزایش حدود 20 تا 30 درصدی رخ داده در خرداد امسال می‌شود فهمید که که در فاصله دو سال از آغاز حذف یارانه‌ها این کالای اساسی چگونه رشد سریع قیمت را تجربه کرده است.

با این همه آن چه به عنوان یارانه نان به ایرانیان پرداخت می‌شود تنها 60 هزار تومان در سال است.

نان چگونه گران شد؟

با شروع پخش خبر گرانی قریب‌الوقوع نان، اولین نکته که به ذهن می‌رسید آغاز مرحله دوم حذف یارانه‌ها و تاثیرگذاری آن بر این افزایش قیمت بود، اما دبير ستاد هدفمندسازي يارانه‌ها اعلام كرد: “افزايش قيمت نان هيچ ارتباطي به اجراي قانون هدفمندي يارانه‌ها ندارد بلكه بحث قيمت نان در ستاد تنظيم بازار تعيين مي‌شود.”

محمدرضا فرزين با بيان اين‌كه افزايش قيمت نان مربوط به بالا رفتن قيمت خريد تضميني گندم توسط دولت و قيمت‌گذاري اعمال شده از سوي ستاد تنظيم بازار است، اظهار داشت: “زماني كه موضوع نان در ستاد هدفمندي يارانه‌ها مطرح شد ما كل يارانه مربوط به نان را حذف و قيمت فروش آن را با قيمت خريد تضميني گندم كشاورزان توسط دولت برابر كرديم ضمن آنكه دولت هم گندم خريداري شده به همان قيمت خريد را به آسياب‌ها مي‌فروشد. امسال وزارت بازرگاني براساس افزايش قيمت خريد تضميني گندم كشاورزان توسط دولت اقدام به افزايش قيمت فروش كرده است كه اين موضوع هيچ ربطي به اجراي هدفمندي يارانه‌ها ندارد.”

دولت پیشتر افزایش 29 درصدی قیمت خرید تضمینی گندم را تصویب کرده بود. قیمت آرد سهمی حدود 70 درصد در هزینه تمام شده نان دارد.

در قانون بودجه سال گذشته رقمي حدود 35 هزار ميليارد به عنوان يارانه نقدي نان اختصاص يافت و براساس آن ماهانه پنج هزار تومان همراه با يارانه نقدي حاصل از اصلاح قيمت حامل‌هاي انرژي به حساب مردم واريز شد. همزمان با آن قيمت انواع نان در كشور اصلاح و نحوه قيمت گذاري آن به كارگروه‌هاي استاني به سرپرستي استانداران واگذار شد.

بر اساس توضیحات دبیر ستاد هدفمندی یارانه‌ها احتمالا هیچ افزایشی در دریافت نقدی مردم بابت افزایش جدید قیمت نان رخ نخواهد داد و نیز ممکن است پس از آغاز مرحله دوم حذف یارانه‌ها افزایش قیمت مجددی در قیمت نان تجربه شود.

گرانی چگونه اعلام شد؟

در حالی که تصمیم‌گیری نهایی افزایش قیمت نان با استانداران است اما از هفته گذشته خبرگزاری‌ها شاهد پینگ‌پُنگ اخبار تایید و تکذیب گرانی نان در استان‌های مختلف بودند به طوری که در حالی که یک نانوای مشهدی به مهر گفته بود که در میان روز و توسط تلفن یکی از همکارانش از افزایش قیمت مطلع شده است مدیران استانی در استان‌هایی مانند زنجان، خراسان و مشهد تا آخرین لحظه‌ها اصرار داشتند که گران‌تر فروختن نان غیر‌قانونی است.

با این حال شوک گرانی آن چنان بود که خبرگزاری ایلنا هم نوشت: گرانی نان در کشور آن‌چنان سریع و غافلگیرکننده اتفاق افتاد که هنوز هم بسیاری از مردم از این گرانی گلایه دارند.

به ویژه در تهران در حالی که اغلب نانواها حتا قیمت‌های جدید را برای دیوار نصب کرده بودند تا ظهر شنبه همچنان رسانه‌ها در انتظار تصمیم كارگروه مشتركي به رياست استاندار تهران بودند تا قیمت‌های رسمی را اعلام کنند.

روز چهارشنبه 17 خرداد جلسه ستاد تنظیم بازار استان زنجان برگزار و قیمت‌های جدید نان به طور غیررسمی در این جلسه اعلام شد. اما تعدادی از نانوایان که از قبل، از افزایش قیمت‌ها خبر داشتند از روز چهارشنبه و تعدادی هم از روز پنجشنبه و جمعه اقدام به عرضه‌ی نان به قیمت‌های جدید کردند. پس از عرضه‌ی نان با قیمت جدید در روز پنجشنبه و قبل از اعلام رسمی، فرماندار زنجان هرگونه عرضه نان به قیمت جدید را غیرقانونی اعلام کرده بود. با این حال اطلاع‌رسانی نادرست قیمت‌ها از سوی مسئولان مشکلاتی را برای مردم و نانوایان ایجاد کرد.

در این بین ایرنا، خبرگزاری رسمی دولت، نیز رسانه‌‌ها را متهم کرد تا با نسبت دادن گرانی نان به طرخ هدفمندی یارانه‌ها قصد تخریب و بد جلوه دادن این طرح را دارند.

روزگاری نه چندان دور، در پاییز سه سال پیش مجله اکونومیست گزارشی را منتشر کرد که بر مبنای آن میان 128 شهر مهم جهان تهران را ارزان‌ترين شهر جهان براي خريد نان معرفي كرده بود؛ شهری که نان در آن هر کیلو 26 صدم پوند انگلیس بود. روزگاری که نوعروسان عاشق، سطح کمی توقع و قناعت خود را با حاضر بودن به خوردن تنها “یک لقمه نان و پنیر” بیان می‌کردند. اما از قرار حالا دیگر نان را باید در سفره اغنیا جست، آنهایی که می توانند نان را کیلویی هزار تومان بخرند

About sarzaminmadari
من یک ایرانی من یک انسان من یک آزاده که به دنبال ایرانی آزاد و انسانیت و آزادی بودم و هستم. و بیزار از خشونت و مردم فریبی و فشار آوردن بر انسانهای بیگناه . آری من یک ایرانی که به ایرانی بودن خود افتخار و به میهن خود عشق میورزم. و با این امید زنده هستم که روزی فرابرسد که نتنها هیچ ایرانی بلکه همه مردم دنیا بدور از ظلم و ستم جابرین و خون خواران بتوانند مسیر زندگی خود و روش پرستیدن خدای خویش را بدون هیچ ترسی انتخاب کنند. پس فقط برای ان روز و به امید ان روز

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: